TOjuli bij nieuwbouw: buitenzonwering meenemen van berekening tot uitvoering
Bij nieuwbouw wordt steeds eerder nagedacht over het voorkomen van oververhitting. Grote glaspartijen zorgen voor veel daglicht, alleen kunnen ze op zonnige dagen ook veel warmte binnenlaten. Daarom wordt bij nieuwe woningen en woongebouwen gekeken naar de TOjuli-waarde.
Buitenzonwering kan een rol spelen bij het beperken van die zoninstraling. Daarmee ontstaat ook een praktisch vraagstuk. Want wanneer buitenzonwering wordt meegenomen in de uitgangspunten van een nieuwbouwproject, moet de oplossing uiteindelijk ook technisch op de gevel passen, goed kunnen worden aangestuurd en correct worden gemonteerd.
Voor architecten, aannemers, bouwbegeleiders, projectontwikkelaars én particuliere opdrachtgevers is het daarom verstandig om de stap van berekening naar uitvoering niet pas aan het einde van het bouwproces te maken.
Wat betekent TOjuli bij een nieuwbouwwoning?
TOjuli is een indicator binnen de energieprestatieberekening van nieuwbouw. Het betekent letterlijk temperatuuroverschrijdingsindicator juli. De waarde geeft aan hoe groot het risico is dat een woning in de zomer te warm wordt.
Voor nieuwbouwwoningen geldt een grenswaarde van maximaal 1,20. Bij de berekening wordt onder andere gekeken naar factoren die invloed hebben op de opwarming van een gebouw, zoals:
- de hoeveelheid en positie van glas;
- de oriëntatie van ramen en gevels;
- zoninstraling;
- aanwezige beschaduwing;
- eigenschappen van de beglazing;
- ventilatie en koeling;
- gebouwgebonden zonwering.
TOjuli is daarmee geen voorspelling van de exacte temperatuur die later in een woning wordt gemeten. Het is een rekenkundige indicator waarmee tijdens ontwerp en engineering het risico op oververhitting wordt beoordeeld.
Juist daardoor is het belangrijk om maatregelen die in de berekening worden meegenomen ook goed te vertalen naar de daadwerkelijke uitvoering.
Waarom worden nieuwbouwwoning zo snel warm?
Nieuwbouwwoningen zijn zeer goed geïsoleerd en luchtdicht. Dat is prettig in de winter, omdat warmte nauwelijks verloren gaat. In de zomer kan dit juist voor problemen zorgen. Zonlicht dat via grote ramen naar binnen komt, warmt de woning op. Door de goede isolatie kan deze warmte vervolgens moeilijk naar buiten. Zeker bij woningen met veel glas op het zuiden, westen of oosten kan de binnentemperatuur daardoor snel oplopen.
Om oververhitting bij nieuwbouwwoningen te beperken, is in 2021 de TOjuli-eis ingevoerd. Al tijdens het ontwerp moet rekening worden gehouden met onder andere de hoeveelheid glas, de ligging van de woning, ventilatie en zonwering. Vooral buitenzonwering kan hierbij veel verschil maken, omdat deze voorkomt dat zonnewarmte via het glas de woning binnenkomt.
Hoe wordt buitenzonwering meegenomen bij TOjuli?
Buitenzonwering kan directe zoninstraling beperken voordat zonlicht door het glas de woning binnenkomt. Daardoor kan de hoeveelheid zonnewarmte die een ruimte bereikt worden verminderd. Binnen de energieprestatieberekening kan rekening worden gehouden met gebouwgebonden zonwering. Hoe een specifieke oplossing wordt gewaardeerd en welke uitgangspunten daarbij gelden, wordt bepaald door de EP-adviseur. Een EP adviseur is een Energieprestatie adviseur. Dit is degene die de energieprestatie van een nieuwbouwwoning berekent en vastlegt volgens de NTA 8800, waaronder de TOjuli valt.
Voor Germa Zonwering begint het werk vervolgens bij een andere vraag: hoe zorgen we dat de zonwering die in het ontwerp of de berekening wordt voorzien ook technisch goed kan worden uitgevoerd?
Daarbij spelen andere zaken mee dan alleen de energetische prestatie. Denk aan de beschikbare ruimte rond het kozijn, het type gevel, de gewenste bediening, de positie van kast en geleiders en de uiteindelijke maatvoering.
Buitenzonwering staat in de berekening: wat moet in het ontwerp worden vastgelegd?
Wanneer al tijdens het ontwerp bekend is dat buitenzonwering gewenst of nodig is, kunnen verschillende keuzes vroegtijdig worden meegenomen.
Type buitenzonwering
Niet iedere glaspartij vraagt om dezelfde oplossing. Bij verticale ramen kan bijvoorbeeld aan screens of rolluiken worden gedacht. Bij grote puien aan een terras kan een zonnescherm een andere functie vervullen, terwijl glas in een lichtstraat weer om een specifieke technische oplossing vraagt.
De uiteindelijke productkeuze hangt dus samen met zowel de berekening als het gebruik van de ruimte.
Ruimte voor kast en geleiders
Buitenzonwering wordt onderdeel van de gevel. De beschikbare ruimte rond een kozijn, negge, gevelbekleding of andere bouwkundige details kan bepalen hoe een systeem gemonteerd kan worden.
Door dit vroeg te beoordelen, kan worden voorkomen dat bij oplevering blijkt dat een gekozen oplossing technisch lastig aansluit.
Bediening en aansturing
Ook de bediening verdient aandacht tijdens de voorbereiding. Bij elektrische zonwering kan bijvoorbeeld al rekening worden gehouden met stroompunten en bekabeling. Bij geschikte systemen kan solar een alternatief zijn wanneer bekabeling niet wenselijk of praktisch is.
Worden meerdere screens of rolluiken toegepast, dan kan daarnaast worden nagedacht over gezamenlijke bediening en automatische aansturing.
Wanneer betrekt u een zonweringsspecialist bij een nieuwbouwproject?
Bij voorkeur niet pas wanneer de woning of het gebouw volledig is opgeleverd. In een vroege fase kunnen architect, aannemer, EP-adviseur en zonweringsspecialist ieder vanuit hun eigen vakgebied naar hetzelfde ontwerp kijken.
De EP-adviseur bepaalt hoe zonwering binnen de energieprestatieberekening wordt meegenomen. De architect en aannemer bewaken de bouwkundige uitwerking. Germa Zonwering kan vervolgens beoordelen wat voor de betreffende raam- en gevelsituatie praktisch uitvoerbaar is.
Dat kan bijvoorbeeld relevant zijn wanneer:
- grote of verdiepingshoge glaspartijen worden toegepast;
- meerdere screens naast elkaar komen;
- zonwering geïntegreerd moet worden in het gevelbeeld;
- stroompunten vooraf moeten worden voorbereid;
- solar wordt overwogen;
- gevelbekleding of bijzondere kozijnconstructies worden toegepast;
- de ramen naar binnen of juist naar buiten openen;
- weinig montageruimte beschikbaar is.
Zo wordt zonwering geen losse toevoeging achteraf, maar een onderdeel dat vanaf het ontwerp technisch kan worden meegenomen.
Waarom zijn bouwtekeningen niet voldoende voor de definitieve maatvoering?
Bouwtekeningen zijn zeer bruikbaar om in een vroeg stadium mogelijkheden te bespreken. Voor de productie en montage van maatwerkzonwering is de daadwerkelijk gerealiseerde situatie uiteindelijk bepalend. Kozijnen, gevelafwerking, aansluitingen en maatvoering kunnen tijdens het bouwproces op details veranderen. Een verschil van enkele millimeters kan bij maatwerk al relevant zijn.
Daarom meten we bij Germa Zonwering iedere opdracht op locatie in voordat een systeem definitief wordt geproduceerd of besteld. Tijdens zo’n inmeting kijken we niet alleen naar breedte en hoogte. Ook de constructie rond het kozijn, beschikbare montageruimte en eventuele bijzonderheden in de gevel worden meegenomen.
Dat geeft zowel opdrachtgever als uitvoerende partij meer zekerheid dat het gekozen systeem aansluit op wat er daadwerkelijk gebouwd is.
Elektrische of solar zonwering bij nieuwbouw?
Nieuwbouw biedt het voordeel dat voorzieningen vooraf kunnen worden voorbereid. Wanneer elektrische buitenzonwering onderdeel wordt van het ontwerp, kan tijdens de bouw al rekening worden gehouden met de benodigde aansluitingen. Daardoor kunnen kabels netjes worden weggewerkt en hoeft achteraf minder aangepast te worden.
Solar kan juist interessant zijn wanneer een stroomaansluiting bij het raam niet wenselijk is. Een geïntegreerd zonnepaneel voedt dan de accu waarmee het systeem wordt aangedreven.
Welke oplossing het beste past, hangt af van het type zonwering, de gevelsituatie, ligging en gewenste bediening. Het is daarom verstandig om de keuze tussen elektrisch en solar niet los te zien van de rest van het gevelontwerp.
Van TOjuli-berekening naar buitenzonwering die in de praktijk klopt
TOjuli maakt oververhitting al tijdens het ontwerp van een nieuwbouwwoning bespreekbaar. Wanneer buitenzonwering onderdeel wordt van de gekozen oplossing, begint daarna de vertaalslag naar techniek en uitvoering.
Daarbij komen verschillende disciplines samen:
- de EP-adviseur bepaalt hoe de maatregel in de energieprestatieberekening wordt verwerkt.
- de architect en aannemer houden rekening met gevel, aansluitingen en bouwkundige detaillering.
- Germa Zonwering kan adviseren over het geschikte zonweringssysteem, de technische uitvoerbaarheid, bediening, maatvoering en montage.
Juist door die afstemming vroeg te organiseren, wordt voorkomen dat een oplossing die op papier goed lijkt later lastig uitvoerbaar blijkt.
Buitenzonwering meenemen in uw nieuwbouwproject?
Wordt binnen een nieuwbouwwoning of ander project buitenzonwering voorzien om zoninstraling te beperken? Dan denken we graag mee over de praktische uitvoering.
Germa Zonwering adviseert particuliere en zakelijke opdrachtgevers over onder andere screens, rolluiken en andere vormen van buitenzonwering. We bekijken de gevelsituatie, bediening en montage en komen voor de definitieve uitvoering zelf op locatie inmeten. Zo maken we de stap van een uitgangspunt op papier naar zonwering die ook daadwerkelijk goed bij het gebouw past.
Neem contact op met Germa Zonwering of maak een afspraak voor advies.
